Kısaca
Akü neden ikinci gün bitiyor? Karavandaki cihazların gerçek tüketimleri ve enerjinin büyük kısmını kimin götürdüğü.
Kampın ikinci günü akü uyarısı yanıyorsa, suçlu neredeyse her zaman aynı: buzdolabı. Ama önce sayılara bakalım.
Cihazların gerçek tüketimi
Aşağıdaki değerler tipik kullanım için yaklaşık aralıklar. Kendi cihazınız markaya ve ayara göre farklı çıkabilir.
- 12V kompresörlü buzdolabı: Günde yaklaşık 30 ila 70 Ah. Anlık çekişi 2-5 amper civarında ama sürekli çalışmaz; termostat devreye girip çıkar. Ortalama bir yaz gününde 36 Ah civarı gerçekçi bir sayı.
- LED aydınlatma: Günde 2 Ah civarı. Tavan ve mutfak lambası bir saat, okuma lambaları iki saat gibi normal bir kullanımda.
- Su pompası: Günde yarım Ah'in altında. Anlık çekişi 5 amperi bulur ama günde toplam 5-15 dakika çalışır.
- Laptop (invertör üzerinden): Çalışırken saatte 8 Ah civarı. Akşam üç saat çalıştıysanız 24 Ah gitmiş demektir.
- Dizel ısıtıcı: Normal çalışmada 1-2 amper, düşük ayarda daha az. Ama çalıştırma anında 6-10 amper çeker ve bu iki üç dakika sürer. Gece boyunca sık sık açılıp kapanan bir ısıtıcı, sandığınızdan çok elektrik yer.
Tablo ne diyor
Bakın oranlara. Buzdolabı 36 Ah, aydınlatma 2 Ah. Yani ışıklarınızı sabaha kadar açık bıraksanız bile buzdolabının yanında sinek kalır.
Bu yüzden ışık kısma, telefon şarj etmeme gibi tedbirler enerji sorununu çözmez. Enerji bütçenizin kaderini buzdolabı ve ısıtıcı belirler.
Ah hesabı nasıl yapılır
Kendi bütçenizi çıkarmak için sıra şu:
- Her cihaz için watt değerini bulun. Etiketinde ya da kılavuzunda yazar.
- Günde kaç saat çalışacağını yazın. Sürekli çalışmayan cihazlar için (buzdolabı, ısıtıcı) bir çalışma oranı varsayın; genelde yüzde 30-50 arası kullanılır.
- Watt çarpı saat = Wh. Hepsini toplayın, günlük Wh'nizi bulun.
- Ah = Wh bölü 12. On iki volt sistemde böyle çevrilir.
Örnek: Günde 836 Wh harcıyorsanız, bu 12 volt sistemde yaklaşık 70 Ah eder.
Akü ne kadar olmalı
Günlük tüketiminizi bulduktan sonra iki şey daha eklemek gerekiyor.
Otonomi günü: Güneşin hiç yardım etmediği kaç günü karşılamak istiyorsunuz? Hafta sonu kullanımı için 1-1,5 gün, kışlık veya tam zamanlı kullanım için 1,5-2 gün mantıklı.
Kullanılabilir kapasite (DoD): Akünüzün tamamını kullanamazsınız. Kurşun-asitte kabaca yarısı, lityumda çok daha fazlası.
Formül şöyle işliyor:
Akü kapasitesi (Ah) = (günlük Wh × otonomi günü) ÷ (12 × kullanılabilir oran)
Örnek: 836 Wh × 2 gün ÷ (12 × 0,8) ≈ 174 Ah. Yani lityum akü ile yaklaşık 175 Ah'lik bir kapasite, iki günlük otonomi verir.
Aynı hesabı kurşun-asit için yaparsanız (0,8 yerine 0,5) çıkan sayı 280 Ah'e fırlar. Lityumun pahalı ama küçük ve hafif olmasının sebebi tam olarak bu.
Tüketimi gerçekten azaltmanın yolları
- Buzdolabını gölgede tutun. Dış duvarındaki havalandırma ızgarası güneş görüyorsa kompresör sürekli çalışır.
- Soğuk yükleyin. Ilık içecekleri buzdolabına atmak, dolaba saatlerce fazladan iş yükler.
- Kapağı az açın. Klasik ama gerçek.
- Isıtıcının çalıştırma sayısını azaltın. Sık açılıp kapanmak yerine düşük ayarda sürekli çalışmak, elektrik açısından daha ucuz olabilir.
- İnvertörü boşta bırakmayın. İnvertörler hiçbir şey beslemezken bile akım çeker.
Hesabı bir kez yapın; kaç Ah akü ve kaç watt panel gerektiğini tahminle değil, sayıyla belirlemiş olursunuz. Devamı enerji bütçesi ve güneş paneli boyutlandırma yazılarında.