Kısaca
Akü ve panel boyutunu tahminle değil hesapla belirleyin. Adım adım enerji bütçesi ve otonomi günü mantığı.
"Kaç Ah akü almalıyım?" sorusunun tek doğru cevabı yok, çünkü cevap sizin ne kullandığınıza bağlı. Ama hesabı yapmak yarım saat sürüyor ve sonrasında tahmin yürütmeye gerek kalmıyor.
Adım 1: Cihazları listeleyin
Kağıda üç sütun çizin: cihaz, watt, günlük çalışma saati.
Watt değerini cihazın etiketinden okuyun. Bulamıyorsanız, amper × volt = watt.
Adım 2: Çalışma oranını dürüst tahmin edin
Bazı cihazlar sürekli çalışır (LED lamba açıksa açıktır). Bazıları kesintili çalışır: buzdolabı ve ısıtıcı, termostatla devreye girip çıkar.
Kesintili cihazlar için bir çalışma oranı varsayın. Yaygın yaklaşım yüzde 30 ile 50 arası. Yani "24 saat açık" bir buzdolabı, gerçekte günde 8-12 saat kompresör çalıştırır.
Sıcak havada bu oran yükselir. Yaz hesabı yapıyorsanız üst sınırı alın.
Adım 3: Wh toplayın
Her cihaz için: watt × saat × çalışma oranı = Wh
Hepsini toplayın. Elinizde günlük Wh tüketiminiz var.
Adım 4: Ah'e çevirin
Ah = Wh ÷ 12 (12 volt sistemde)
Örnek: 836 Wh/gün → yaklaşık 70 Ah/gün.
Adım 5: Otonomi gününü belirleyin
Otonomi günü, güneşin hiç yardım etmediği kaç günü karşılamak istediğiniz.
- Hafta sonu kullanımı: 1 ile 1,5 gün yeter.
- Kışlık veya tam zamanlı kullanım: 1,5 ile 2 gün.
Kışın hem güneş az hem tüketim çok. İki ucu birden hesaba katmak gerekiyor.
Adım 6: Akü boyutu
Akü (Ah) = (günlük Wh × otonomi günü) ÷ (12 × kullanılabilir oran)
Kullanılabilir oran, akü kimyasına göre: lityumda 0,8; kurşun-asit ve AGM'de 0,5.
Örnek hesap: 836 Wh × 2 gün ÷ (12 × 0,8) ≈ 174 Ah lityum.
Aynı ihtiyaç AGM ile: 836 × 2 ÷ (12 × 0,5) ≈ 279 Ah. Yaklaşık üç adet 100 Ah AGM, yani 90 kilogram civarı. Farkın nereden geldiğini akü karşılaştırmasında anlattık.
Adım 7: Panel boyutu
Panel (W) = (günlük Wh × 1,5) ÷ günlük etkili güneş saati
1,5 çarpanı kayıp payı: panel açısı, sıcaklık, kablo kaybı, regülatör verimi. Etkili güneş saati mevsime ve bölgeye göre 3 ile 5 arasında değişir; kış hesabı yapıyorsanız alt sınırı alın.
Örnek: 836 Wh × 1,5 ÷ 3,5 ≈ 358 W panel.
Hesap yaparken sık yapılan hatalar
- Yaz hesabı yapıp kışın şaşırmak. Kışın güneş üretimi yazın belirgin altına düşer, tüketim ise artar. İki ayrı hesap yapın.
- İnvertör boşta tüketimini unutmak. İnvertörler hiçbir şey beslemezken bile akım çeker. Sürekli açık bırakıyorsanız listeye ekleyin.
- Isıtıcının çalıştırma çekişini atlamak. Dizel ısıtıcı çalışırken 1-2 amper çeker ama her çalıştırmada 6-10 amperi iki üç dakika çeker. Gece boyunca on kez devreye giren bir ısıtıcı, ciddi bir kalem.
- Buzdolabını hafife almak. Karavan enerji bütçesinin çoğunu genelde buzdolabı yer. Ayrıntılı döküm burada.
- Şarj yolunu hesaba katmamak. Panel tek kaynağınız değil. Yolda gidiyorsanız DC-DC şarj günlük ihtiyacınızın önemli kısmını karşılayabilir.
Sonucu nasıl kullanmalı
Hesap size iki sayı verir: akü kapasitesi ve panel gücü. Bu ikisi birbirini tamamlar, biri diğerinin yerini tutmaz.
- Panel az, akü çok: Depo büyük ama dolmuyor. Birkaç gün sonra biter.
- Panel çok, akü az: Gündüz bol enerji, gece yok. Fazla üretim boşa gider.
İkisini dengeli tutun. Hesabınız bittiğinde, karavan elektriği hakkında satıcının tavsiyesine değil kendi sayınıza güvenerek konuşuyor olacaksınız.