Kısaca
Aradaki fark iklime ve panele göre değişiyor. MPPT ne zaman parasını çıkarır, PWM ne zaman yeterli olur?
Güneş paneli takan herkesin karşılaştığı ikinci soru bu. Fiyat farkı ciddi, o yüzden cevabın "duruma göre" olması can sıkıyor. Ama gerçekten duruma göre.
İkisi ne yapıyor
Her ikisi de panelden gelen enerjiyi aküye uygun hale getirir. Yöntemleri farklı.
PWM, paneli aküye kabaca bağlar ve panelin voltajını akünün voltajına çeker. Panel 18 voltta çalışabiliyorken akü 13 voltsa, PWM paneli 13 volta indirir. Aradaki voltaj farkı boşa gider.
MPPT, panelin en verimli çalıştığı noktayı bulur, oradaki gücü alır ve dönüştürerek aküye aktarır. Voltajı düşürürken akımı artırır; yani boşa giden kısmı kurtarır.
Verim farkı ne kadar
Kaynaklar yüzde 5 ile 30 arasında bir kazanç aralığı veriyor. Bu geniş aralığın sebebi, farkın koşullara bağlı olması:
- Soğuk ve bulutlu iklimde: Fark en yüksek, yüzde 20-30 üzeri. Soğukta panel voltajı yükselir, MPPT bu fazlalığı kullanır; PWM ise ziyan eder.
- Ilıman iklimde: Yaklaşık yüzde 15.
- Sıcak iklimde: Yüzde 10'un altına düşebilir. Sıcakta panel voltajı zaten düşer, akü voltajına yaklaşır; MPPT'nin kurtaracak fazlası kalmaz.
Ham verim değerlerine bakarsak: PWM tipik olarak yüzde 75 civarında çalışırken, iyi bir MPPT yüzde 99'a kadar çıkabiliyor. 100 W panelde PWM 70-80 W teslim ederken, MPPT 95-99 W teslim edebiliyor.
Ne zaman MPPT
- Panel voltajı akü voltajından belirgin yüksekse. Ev tipi 24 volt sınıfı paneller karavanda yaygınlaştı; bunları 12 volt aküye PWM ile bağlamak, panelin yarısını çöpe atmak gibi.
- Kışın kullanıyorsanız. Soğuk, MPPT'nin en parladığı koşul.
- Panel alanınız kısıtlıysa. Çatıya sığdırabildiğiniz her wattı sonuna kadar kullanmak istersiniz.
- Bulutlu, değişken hava koşullarında kamp yapıyorsanız.
Ne zaman PWM yeter
- Panel, 12 volt sisteme özel üretilmiş bir "12V panel" ise. Bu panellerin voltajı zaten aküye yakındır; MPPT'nin kurtaracağı fazla yoktur.
- Küçük sistemlerde. 50-100 W civarında bir kurulumda MPPT'nin fiyat farkı, kazandırdığı enerjiden fazla olabilir.
- Sıcak iklimde, yazlık kullanımda.
Kabaca: sistem büyüdükçe ve iklim soğudukça MPPT'ye geçme noktası yaklaşır.
Regülatör seçerken dikkat
Amper hesabı: Panel watt ÷ akü voltajı × 1,25 = minimum regülatör amperi. Bu 1,25 çarpanı emniyet payı.
Voltaj payı — en kritik nokta: Panelin açık devre voltajı (Voc), soğuk havada etiket değerinin yüzde 15-20 üzerine çıkabilir. Regülatörün maksimum giriş voltajı bu tepe değeri karşılamalı.
Bu, MPPT regülatörlerin en yaygın ölüm sebebi. Kışın donan bir sabahta, güneş yeni doğarken panel voltajı beklenmedik biçimde yükselir ve sınırı zorlar. Regülatör seçerken Voc değerini yaz koşullarına göre değil, en soğuk sabaha göre hesaplayın.
Seri mi paralel mi: Panelleri seri bağlarsanız voltaj toplanır, paralel bağlarsanız akım toplanır. MPPT yüksek voltajla iyi çalışır ama yukarıdaki Voc sınırını unutmayın.
Kablo da bir yerde duruyor
Regülatör ne kadar iyi olursa olsun, ince kabloyla kaybettiğiniz enerjiyi geri getiremez. Panel ile regülatör, regülatör ile akü arasındaki mesafeyi kısa ve kabloyu kalın tutun.
Özellikle regülatör ile akü arası önemli: burada akım yüksek, gerilim düşük. Aynı kayıp yüzdesi için burada daha kalın kablo gerekiyor.
Karar
Bugün MPPT fiyatları eskisi kadar caydırıcı değil ve çoğu karavan kurulumunda mantıklı seçim. Ama körü körüne değil: paneliniz 12 volt sınıfıysa ve yalnızca yazın kamp yapıyorsanız, PWM ile aradaki fark ödeyeceğiniz farkı hak etmeyebilir.
Önce panel boyutunuzu belirleyin, sonra regülatörü ona göre seçin. Sıra bu.