Kısaca
Dalgıç pompa mı basınçlı pompa mı, basınç şalteri nasıl ayarlanır, akümülatör tankı pompanın atıp durmasını neden keser ve boyler hattına çekvalf ile emniyet ventili nasıl kurulur.
Karavanda su, tanktan musluğa kendiliğinden gitmez. Arada bir pompa, o pompayı ne zaman çalıştıracağına karar veren bir şalter ve bu ikisinin kavgasını yumuşatan birkaç parça vardır. Tank ve gri su tarafını karavanda su ve gri su yazısında anlattık. Burada işin mekaniği var.
İki farklı sistem: dalgıç pompa ve basınçlı pompa
Dalgıç pompa suyun içine daldırılır. Santrifüj pompadır; tek hareketli parça olan çark suyu iter. Sessiz çalışır, ince kablo yeter, ucuzdur. Ama tamir edilmez, bozulunca değiştirilir. Whale'in dalgıç modelleri katalogda 10,3 / 13,2 / 15,8 L/dk debilerle geçiyor, Reich 12-25 L/dk aralığında.
Basınçlı pompa (diyafram ya da membran pompa) tankın dışına, hattın üstüne monte edilir. Diyaframlarla suyu iterek hatta basınç kurar. Daha güçlüdür, sökülüp tamir edilir, ama daha seslidir. Whale Smartflo örneğin açık akışta 8 L/dk veriyor ve 3 metreye kadar emiyor; 2,5 mm² besleme kablosu öneriliyor. Kablo kesitini küçültme, pompa kalkışta ciddi akım çeker. Bu tarafın mantığı için karavanda elektrik rehberi.
Anahtarlama da farklı:
- Dalgıç pompa genelde mikro şalterli musluk ile çalışır. Musluğu açarsın, musluğun içindeki minik şalter kapanır, 12V pompaya gider. Musluklar paralel bağlanır, hangisini açarsan pompa kalkar.
- Basınçlı pompa basınç şalteri ile çalışır. Hatta basınç düşünce şalter pompayı çağırır.
Dalgıç pompaya basınç şalteri takmak da mümkün; şalter genelde pompanın duvardaki soketine gömülü gelir. Ama basınç şalterleri akünün şarj durumu değiştikçe farklı tepki verir. Ayarı bir kere yapıp unutamazsın.
Basınç şalteri ne yapar, nasıl ayarlanır
İki sayı var. Açma basıncı (cut-in): hat basıncı bu değerin altına düşünce pompa çalışır. Kapatma basıncı (cut-out): basınç bu değere çıkınca pompa durur.
Aradaki fark histerezistir. Fark daraldıkça pompa daha sık kalkıp durur. Genişledikçe musluktaki basınç daha çok dalgalanır.
Ayar vidası pompanın şalter kapağının altındadır. Hangi yönün neyi artırdığı markaya ve modele göre değişir; buraya genel bir yön kuralı yazmak seni yanlış ayara götürür, kendi kılavuzuna bak. Yöntem her modelde aynı: bir tur değil, çeyrek tur çevir, muslukla dene, tekrar bak.
Diyafram pompaların çoğunda bir de bypass vardır. Şalter eşiği ile bypass birbirine yaklaşırsa ikisi çakışır ve pompa hiç durmaz. Kendi pompanın etiketindeki değerlere bak; bu sayılar marka ve model arasında oynuyor.
Bir de tavan var. Karavan boylerlerinin büyük kısmı yüksek pompa basıncını kaldırmıyor: Truma kendi boylerleri için azami pompa basıncını 2,8 bar olarak veriyor. Şalteri "daha kuvvetli aksın" diye yukarı çekerken boyleri zorlarsın.
Pompa sürekli atıp duruyorsa: akümülatör tankı
Musluğu az açtığında pompanın tık-tık-tık atmasına cycling denir. Sebebi basit: hat serttir, su sıkışmaz. Pompa bir iki saniyede kapatma basıncına ulaşır ve durur; musluk akmaya devam ettiği için basınç hemen düşer, pompa tekrar kalkar.
Akümülatör tankı bu döngüyü kırar. İçinde diyaframla sudan ayrılmış bir hava yastığı vardır. Hava sıkışabilir, yani sistem yaylanır. Pompa kapandıktan sonra tanktaki hava suyu bir süre itmeye devam eder, basınç yavaş düşer, pompa daha seyrek kalkar. Yan faydası musluktaki nabız gibi atmanın azalması ve pompa ile şalterin daha az yorulmasıdır.
Kurulumun üç kuralı:
- Tank pompanın çıkışına takılır, girişine değil.
- Tankın ön basıncı, pompanın açma basıncıyla aynı olmalı. Shurflo en verimli çalışmayı bu ayarda veriyor.
- Ön basıncı ölçerken sistemdeki suyu boşalt ve bir musluğu aç, sonra sibop üzerinden manometreli pompayla bak.
Ön basınç, pompanın açma basıncını geçerse tanka giren su hacmi düşer. Tank yerinde durur ama işini tam görmez. Shurflo'nun hazır tanklarının bir kısmı 30 psi (yaklaşık 2 bar), bir kısmı 20 psi (yaklaşık 1,4 bar) ön basınçla geliyor. Yani herkese uyan tek bir sayı yok, pompanı takip et. Üretici ön basıncın sezonda bir kontrol edilmesini istiyor.
Tankı olmayan bir sistemde de aynı belirti görülür. Orada ilk bakılacak yer hattaki havadır.
Boyler hattı: çekvalf ve emniyet ventili
Boylere giden soğuk su hattında iki parça şart.
Çekvalf (tek yön vanası). Isınan su genleşir. Çekvalf yoksa bu genleşme geri, soğuk hatta ve tanka doğru kaçar. Boyler basıncı tutmaz, sıcak su sıçramalı gelir. Çekvalf basıncı boylerin içinde kilitler.
Emniyet ventili ve tahliye vanası. Kilitlediğin basıncın bir çıkışı olmak zorunda. Truma boylerlerde kullanılan vana hem fazla basıncı dışarı atar hem de kolu sayesinde boyleri tamamen boşaltır. Satıcı sayfalarında bu vananın adının yanında geçen 2,8 bar, vananın açma eşiği değil; sistemin pompa sınırıdır. İkisini karıştırma. Vananın attığı basınç, ısınan suyun genleşmesiyle oluşan ve pompa sınırının üstüne çıkabilen basınçtır. Kendi kılavuzundaki değere bak. Çekvalf bu vananın önüne, hat üzerine takılır.
Isıtma sırasında emniyet ventilinden birkaç damla gelmesi çoğu zaman normaldir; genleşmenin kendini boşaltmasıdır. Sürekli akıyorsa ya hat basıncı yüksektir ya da vana kirlenip oturmamıştır.
Aynı vana kışın işe yarar. Donan boylerin içi patlar; kışa hazırlıkta boyler bu vanadan tamamen boşaltılır.
Şehir suyuna bağlanırken basınç düşürücü
Kamp alanında hortumu doğrudan şebekeye takıyorsan pompan devreden çıkar ve basıncı artık şebeke belirler. Şebeke basıncı boylerin sınırını rahatça aşabilir. Truma bu durumda basınç düşürücü kullanılmasını ve boylerde 2,8 barın üstüne çıkılmamasını söylüyor. Ucuz bir parça, boyler değiştirmekten çok daha ucuz.
Belirti-sebep haritası
- Pompa çalışıyor, su gelmiyor: dalgıç pompada su seviyesi düşmüş olabilir; diyafram pompada emiş tarafında hava kaçağı ya da tıkalı filtre.
- Musluk kesik kesik akıyor: hatta hava var, akümülatör yok ya da ön basıncı bozuk.
- Pompa hiç durmuyor: hatta sızıntı var, şalter ile bypass ayarı çakışmış ya da çekvalf ters/bozuk.
- Musluk kapalıyken pompa arada bir kalkıyor: kaçak var. Genelde bir rakor ya da boyler tahliye vanası.
- Emniyet ventili sürekli damlıyor: basınç yüksek ya da vana oturmuyor.
- Su kokuyor: sorun tesisatta değil tankta. Temiz su tankı dezenfeksiyonu yazısına bak.
Tesisatını yükte denemek
Bu işleri yolda değil, elin rahatken yapmak gerekir. Off Assos'ta her deck'te karavana özel iki temiz su noktası var; hortumunu takıp sistemi yükte deneyebilirsin. Tesisata girecek olan için burası uygun, çünkü karavanın suyunu tamamen boşaltıp saatlerce uğraşsan bile 5 duş ve ortak mutfak yerinde duruyor. Deck düzeni alanlar sayfasında; sorusu olan +90 533 607 38 95.