Kısaca
Eğimli zemine gelen karavanı su terazisiyle ölçüp denge takozuyla düzeltmenin doğru sırası. Önce seviyele, sonra sabitle: buzdolabı, su gideri ve uykun buna bağlı.
Kamp alanına vardın, karavanı çektin, indin. İçeri girince anlıyorsun: dolap kapağı kendi kendine açılıyor, masaya koyduğun bardak bir tarafa kayıyor. Zemin eğimli.
Seviyeleme, kampa varınca yapılacak ilk fiziksel iş. İki dakikalık bir iş ama sırası var. Sıra şu: önce seviyele, sonra sabitle. Tersini yaparsan hem işi iki kere yaparsın hem ekipmanı zorlarsın.
Karavanı düz kurmak neden önemli
Dört ayrı sebep var ve hepsi somut.
Buzdolabı. Karavanlarda yaygın olan absorbsiyonlu (gazlı) buzdolapları kompresörle değil, yerçekimiyle çalışır. Soğutucu akışkan boru içinde kendi ağırlığıyla dolaşır. Karavan yan yatınca bu dolaşım yavaşlar, çok yatarsa tamamen durur. Üreticiler genelde yaklaşık 3 derece yan eğim, 6 derece ön-arka eğim sınırı veriyor. Kendi dolabının kılavuzundaki rakam farklı olabilir, bir kere bak.
Eğimli halde ne kadar çalışırsa zarar görür sorusunda kaynaklar ayrışıyor. Bazıları yarım saati işaret ediyor, üretici tarafındaki açıklamalar 1-2 saatten söz ediyor. Bu belirsizliği kendi lehine çevirmenin yolu basit: eğimliyken dolabı çalıştırma. Önce seviyele, sonra aç.
12V kompresörlü buzdolabın varsa bu maddeyi atla. Kompresörlü sistemler eğimden bu şekilde etkilenmez. Diğer üç sebep seni yine de bağlar.
Su gideri. Lavabo ve duş gideri de yerçekimiyle akar. Karavan giderden ters tarafa yatıyorsa duş teknesinde su göllenir, lavabo yavaş boşalır. Gri su tankının seviye göstergesi de eğimde yanlış okur; tank sandığından dolu olabilir. Konunun tamamı için karavanda su ve gri su yazısına bak.
Uyku. Birkaç derece eğim gündüz fark edilmez, gece eder. Bütün gece tek tarafa kayarsın ya da başın ayağından alçakta kalır.
Kapaklar. Dolap ve buzdolabı kapağı kendi kendine açılır veya çarpar. Küçük bir sinir bozukluğu gibi görünür, üç gün sonra öyle gelmez.
Önce ölç, sonra takoz koy
Göz yanıltır. Zemin eğimliyse gözün eğimi referans alır ve karavanı düz sanırsın.
Su terazisini karavanın zeminine ya da düz bir tezgaha koy. Cep telefonunun terazi uygulaması da iş görür, ama telefonu elinde tutma; düz bir yüzeye yatır.
İki ekseni ayrı ölç:
- Terazinin uçları karavanın yan duvarlarına bakacak şekilde koy. Bu yan eğimi verir. Önce bunu çözeceksin.
- Teraziyi 90 derece çevir. Bu ön-arka eğimi verir. Bunu sonra, karavanı ayırdıktan sonra çözeceksin.
Bir uyarı: her karavanın zemini veya tezgahı fabrikadan tam düz çıkmıyor. Kendi karavanında referans noktanı bir kere belirle, hep aynı yerden ölç.
Yan eğimi denge takozuyla al
Alçak kalan tarafı yükselteceksin. Takozu o taraftaki tekerin önüne, eğimli yüzü tekere bakacak şekilde koy.
Mümkünse geri geri değil, ileri doğru çıkarak takoza bin. Sebebi ataletli fren: geri harekette otomatik geri alma mekanizması freni devre dışı bırakır, karavan takozdan geri kaçabilir. Sistemin nasıl çalıştığı ataletli fren yazısında anlatılıyor.
Yavaş sür. Yanında biri varsa dışarıdan baksın, tekerin takozun neresinde olduğunu senin görme ihtimalin yok.
Kademeli takoz kullanıyorsan tek seferde en yükseğe çıkmaya çalışma. Bir basamak çık, ölç, gerekirse bir basamak daha. Genelde iki denemede oturur.
Tuğla, taş ya da rastgele tahta parçası kullanma. Takozun altında yüzlerce kilo yük var ve kırılan tuğlanın nereye gideceği belli olmaz.
Seviye tuttuysa sabitle, sonra ayır
Türkçede iki farklı şeye de "takoz" deniyor, karıştırma:
- Denge takozu: rampa şeklinde, tekeri yükseltir, seviyeleme içindir.
- Stoper takozu: kama şeklinde, tekerin kaçmasını engeller, güvenlik içindir.
İkisi birbirinin yerine geçmez. İkisi de lazım.
Seviye tuttuğunda sırayla:
- Çeken aracın el frenini çek, motoru kapat, aracı viteste bırak (otomatikse P).
- Karavanın el frenini sonuna kadar çek.
- Stoper takozlarını tekerlerin önüne ve arkasına yerleştir. El frenine tek başına güvenme.
- Şimdi ayırabilirsin.
Sıra bu. Ayırmadan önce takoz.
Ön-arka eğimi burun tekerleğiyle al
Karavanı ayırdıktan sonra teraziyi 90 derece çevir ve burun tekerleğiyle (jokey tekerleği) ön-arka eğimi düzelt. Bu tekerlek zaten bu iş için var, yükü taşıyacak şekilde tasarlanmış.
Duş giderinin daha iyi akması için karavanı çok az arkaya yatıran kullanıcılar var. Bu bir kural değil, kişisel tercih. Yapacaksan buzdolabının ön-arka toleransının içinde kal.
Destek ayakları kaldırmaz, sabitler
En sık yapılan hata bu. Destek ayakları (köşe ayakları) karavanı kaldırmak ya da seviyelemek için değildir. Görevi sadece titreşimi kesmek: içeride yürüdüğünde karavan sallanmasın diye.
Eğimi ayak indirerek düzeltmeye çalışırsan şasiye tasarlanmadığı bir yük biner. Ayağın mili eğilir, dişli sıyırır; hafif şasilerde şasinin kendisi burkulur. Seviyeleme tekerlekle olur, ayakla değil.
Ayakları çapraz sırayla, zemine değip sıkı olana kadar indir. Karavanın bir köşesi havaya kalkıyorsa fazla indirmişsin demektir, geri al.
Toplam sıra şöyle: ölç, takozla seviyele, el freni, stoper takozu, ayır, burun tekerleğiyle ön-arka, destek ayakları. Varış rutininin tamamı için kampa varışta ilk yarım saat yazısı işine yarar.
Yumuşak zeminde ped kullan
Toprak, çim, kum ya da yağmur görmüş bir zeminde destek ayağı gömülür. Hemen değil; gece boyunca yavaşça. Sabah kalktığında karavan tekrar eğilmiş olur.
Ayakların altına ped koy. Sert plastik ped satılıyor, kalın ahşap plaka da aynı işi görür. Mantık şu: aynı yükü daha geniş bir alana yayarsın, batmaz.
Aynısı denge takozu için de geçerli. Yumuşak zeminde takozun kendisi toprağa gömülürse kazandığın yüksekliği kaybedersin. Takozun altına da plaka koy.
Yağmur yağdıysa ertesi gün teraziyi bir daha çıkar. Zemin yumuşayınca her şey yeniden oturur.
Su terazisi, denge takozu, stoper takozu ve ped dörtlüsü karavanın kalıcı ekipmanı olmalı. Temel ekipman listesinde hepsi var.
Off Assos'ta durum
Off Assos'ta karavanını toprağa değil, 18 m² ahşap deckin üstüne kuruyorsun. Bu, yukarıdaki dertlerin bir kısmını baştan siliyor: zemin sert, ayak gece boyunca toprağa gömülmüyor, ped derdi yok. Seviyeleme işinin kendisi yine sana kalıyor; teraziyi çıkar ve iki ekseni de ölç.
Elektrik ve karavana özel iki temiz su noktası deckin üstünde, yani seviyeledikten sonra karavanı oynatman gerekmiyor. Alanların ölçüleri ve yerleşimi için alanlar sayfasına bakabilirsin.