Kısaca
İnvertör seçiminde asıl mesele watt değil. Hangi cihaz saf sinüs ister, kablo ne kadar kalın olmalı, sigorta nereye konur?
İnvertör, 12 voltu 220 volta çeviren cihaz. Kulağa basit geliyor, ama karavandaki en yüksek akımlı bileşen o ve yanlış kurulduğunda en tehlikelisi.
Saf sinüs mü modifiye sinüs mü
Şebeke elektriği düzgün bir sinüs dalgasıdır. Saf sinüs invertör bunu taklit eder; modifiye sinüs ise basamaklı, kaba bir yaklaşım üretir.
Modifiye sinüs yeterli olanlar: Basit ampuller, telefon şarjı, basit ısıtıcılar, bazı basit mutfak cihazları.
Saf sinüs isteyenler:
- Tıbbi cihazlar. CPAP gibi cihazlarda sensör kalibrasyonu bozulabilir. Burada tartışma yok.
- Endüktif yükler. Buzdolabı, klima, pompa gibi motorlu cihazlar modifiye sinüste ısınır ve ömrü kısalır.
- Mikrodalga.
- Dijital saatli cihazlar. Modifiye sinüsün çoklu tepe noktaları, saatleri hızlandırır ya da şaşırtır.
- LED televizyon, lazer yazıcı, değişken hızlı el aletleri.
Bugün fiyat farkı eskisi kadar büyük değil. Karavanda yıllarca yaşayacaksanız saf sinüs alın; sonradan uyumsuzluk kovalamaktan iyidir.
Boşta tüketim
Genelde atlanan bir kalem. İnvertörler hiçbir şey beslemezken bile akım çeker. Saf sinüs invertörlerde bu değer boyutuna göre 10 ile 50 watt arasında.
Sayıya bakın: 20 watt boşta tüketim, 24 saatte 480 Wh eder. Bu, 12 volt sistemde 40 Ah demek. Yani unutulup açık bırakılan bir invertör, buzdolabınız kadar enerji yiyebilir.
Çözüm basit: kullanmadığınızda kapatın. Ulaşılabilir bir yere anahtar koyun.
Kaç watt
İnvertörü ihtiyacınıza göre seçin, "ne olur ne olmaz" diye büyütmeyin. Büyük invertör hem daha çok boşta tüketir hem çok daha kalın kablo ister.
Cihazlarınızın aynı anda çekeceği toplam wattı hesaplayın, üzerine biraz pay bırakın. Motorlu cihazların kalkış anında birkaç kat akım çektiğini unutmayın.
Kablo kesiti: burası şaka kaldırmaz
İnvertörün çektiği akım şaşırtıcı derecede yüksek, çünkü 12 volt tarafındasınız. Kabaca, yüzde 90 verim varsayımıyla:
| İnvertör | 12V akım | Kablo | Sigorta | |---|---|---|---| | 500 W | ~46 A | 10 mm² | 60 A | | 1000 W | ~93 A | 25 mm² | 125 A | | 1500 W | ~139 A | 35 mm² | 175 A | | 2000 W | ~185 A | 50 mm² | 250 A | | 3000 W | ~278 A | 70 mm² | 350 A |
Bu değerler kısa kablo mesafesi (yaklaşık 1,5 metre) varsayımıyla. Mesafe uzarsa kesit büyür.
Rakamlara bir daha bakın. 2000 W'lık bir invertör 185 amper çekiyor. Bu, ev tesisatınızdaki ana sigortanın kat kat üstünde. İnce kabloyla bağlanan bir invertör, kabloyu ısıtır ve yangın çıkarır.
Sigorta
Kurallar:
- Sigorta değeri, cihazın sürekli akımının yaklaşık yüzde 125'i olarak seçilir.
- Sigorta, kablonun taşıma kapasitesinin altında kalmalı. Sigortanın işi kabloyu korumak; kablodan büyük sigorta hiçbir işe yaramaz.
- Sigorta, akünün artı kutbuna çok yakın olmalı; yaklaşık 18 santim içinde. Sebebi: sigortadan önceki kablo korumasızdır. O parça ne kadar kısaysa o kadar iyi.
Sigorta tipleri:
- 30 A'e kadar: klasik bıçak sigorta (ATC/ATO)
- 60 A'e kadar: MAXI bıçak
- 200 A'e kadar: ANL
- İnvertör ana hattı, 400 A'e kadar: Class T
Class T sigortalar, lityum akülerin kısa devrede verebileceği çok yüksek akımları kesebildiği için tercih ediliyor.
Topraklama ve yerleşim
- İnvertörü havalandırması olan bir yere koyun; fanının önünü kapatmayın.
- Aküye yakın konumlandırın; uzun 12 volt hattı hem kayıp hem masraf demek.
- 220 volt çıkışını gelişigüzel uzatma kablolarına dağıtmayın. Karavanın kendi 220 volt tesisatına entegre edecekseniz, bunu bilen birine yaptırın. Şebeke ile invertör çıkışının aynı anda devreye girmesi tehlikelidir.
- Kaçak akım koruması olan bir kurulum hedefleyin.
Kısacası
İnvertör, cihaz seçiminden çok kurulum işi. Doğru invertörü ince kabloyla, uzak sigortayla bağlarsanız pahalı bir risk almış olursunuz. Kabloyu ve sigortayı invertörle aynı ciddiyetle seçin.