Kısaca
Assos'tan yarım saatlik sürüşle Anadolu'nun ve Asya kıtasının en batı ucundasınız. Babakale'de 1720'lerden kalma bir kale, üç asırlık bıçak tezgahları ve küçük bir balıkçı limanı var. Köy 1-2 saatte gezilir.
Assos'tan Babakale'ye yarım saat
Babakale, Çanakkale'nin Ayvacık ilçesine bağlı bir köy. Ayvacık merkeze yaklaşık 60, Çanakkale merkeze yaklaşık 110 kilometre. Assos'tan çıkarsanız yaklaşık yarım saatlik sürüş.
Özel araçla iki güzergah var: Ezine-Geyikli-Gülpınar hattı ya da Ayvacık-Behramkale yolu. Assos'tan gidiyorsanız ikincisi zaten kapınızın önünde.
Karavanla giderken tek dikkat edeceğiniz şey köy içi. Babakale'nin sokakları dar. Büyük karavanla köyün göbeğine dalmayın, liman girişindeki açıklıkta bırakıp yürüyün. Zaten gezilecek mesafe birkaç yüz metre.
Toplu taşıma seyrek. Babakale'yi Gülpınar ve Ayvacık üzerinden Çanakkale'ye bağlayan bir minibüs hattı işliyor. Sefer saatleri sezona göre değişiyor. Kendi aracınız yoksa dönüş saatini binmeden sorun.
Kıtanın bittiği yer
Köyün ucundaki burun Bababurnu. Antik adı Lekton. Homeros'tan Strabon'a kadar pek çok kaynakta geçer. Burası Anadolu'nun ve Asya kıtasının en batı noktası.
Bir düzeltme gerekiyor. Sık sık "Türkiye'nin en batı ucu" diye yazılır, doğrusu bu değil. Türkiye'nin en batısı Gökçeada'daki Avlaka Burnu. Bababurnu ise anakaranın ve kıtanın en batısı. Fark küçük görünür ama yanlış bilgi yaymanın anlamı yok.
Buradan Asya'nın en doğu ucu olan Deşnev Burnu'na 10.050 km olduğu söylenir. Bu rakamı tek kaynakta gördük, kesin diye aktarmayın. Yine de kıtanın en geniş yerinde durduğunuz doğru. Fotoğrafın asıl hikayesi bu.
Muhtarlık, 2015'ten beri köye gelenlere ziyaret sertifikası veriyor. Portekiz'in Cabo da Roca burnunda Avrupa için aynısı yapılıyor. Sertifikada "Türkiye'nin en batısı" ifadesi geçiyor; yukarıdaki notu aklınızda tutun.
Kale ve fener
Kaleyi III. Ahmed döneminde Kaptan-ı Derya Kaymak Mustafa Paşa yaptırdı. Mustafa Paşa, Lale Devri sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın damadıydı. Kalenin ilk adı Hırz-ül Bahir, yani deniz sığınağı.
Yapım yılında kaynaklar örtüşmüyor. Kültür Portalı 1725 diyor. Ayvacık Kaymakamlığı'nın yapı envanteri 1723-1729 aralığını veriyor. Tek bir yıla yaslanmayın; güvenli ifade 1720'ler.
Yaygın rivayet, köylülerin korsanlardan korunmak için III. Ahmed'e başvurduğu, inşaatta mahkumların çalıştırıldığı ve kale bitince serbest bırakıldıkları yönünde. Kalenin "Osmanlı'nın yaptırdığı son kale" olduğu da sık söylenir. İkisi de rivayet düzeyinde. Anlatın ama kesin belge diye sunmayın.
Mustafa Paşa'nın vakfiyesinden kale içinde hamam ve cami, dışında hamam, cami, dükkanlar, evler ve limanda binalar yaptırdığı anlaşılıyor. Bugün ayakta duranlar cami, hamam ve çeşmeler. Ahmet Ağa Çeşmesi ile Hanım Çeşmesi 18. yüzyıldan.
Kale surlarının üzerinde bir fener var. Kalede düzenli bir ziyaret düzeni yok, kendi başınıza dolaşıyorsunuz. Zemine dikkat edin.
Bıçak tezgahları
Babakale bıçakçılığı köyün asıl mirası. Kültür Portalı'na göre ustalar geleneği 1720'lerdeki kale inşaatına bağlıyor. Yani yaklaşık 300 yıl.
Anlatılan hikaye şu: kaledeki askerlerin kılıç ve kama ihtiyacı için Kazakistan'dan ustalar getirilmiş ve köye yerleşmişler. İş bitince bıçağa dönmüşler. Bir dönem atölye sayısının on sekize ulaştığı söyleniyor. Limandan çıkan bıçaklar Suriye'den Mısır'a kadar gitmiş.
Bugün geleneği sürdüren birkaç aile kaldı. Bıçaklar sapına göre kulaklı, kulaksız ve kabzalı diye ayrılıyor. İşine göre ölçüler:
- Meyve bıçağı: 14-18 cm
- Bel bıçağı: 20,5-22 cm
- Avcı bıçağı: 25 cm
- Kurban bıçağı: 30-35 cm
Hepsi el işi. Tezgahta hazır duranı alabilirsiniz. Özel sipariş verirseniz sıra beklersiniz; basın haberlerinde aylar süren bekleme listelerinden söz ediliyor. Kamp mutfağı için bel bıçağı boyu fazlasıyla yeter.
Fiyat sormadan önce şunu bilin: el işi bıçakta fiyatı çelik, sap malzemesi ve işçilik süresi belirler. Marketteki seri üretimle kıyaslamayın.
Aldıysanız bakımını da yapın. El işi bıçağı bulaşık makinesine atmayın, ıslak bırakmayın. Karavanda dolap nemi yüksektir, karbon çeliği nemde lekelenir. Bıçağı kuru bir kılıfta ya da bezde saklayın, çekmecede diğer metallere sürtmesin.
Liman, balık ve çay
Köyün kalbi küçük liman. Tekneler yanaşır, kıyıda balık restoranları ve çay bahçeleri sıralanır.
Balıkta menüde yazana değil tezgahta durana bakın, günün avını sorun. Mevsim ve hava ne çıkacağını belirler. Lodos vurduğunda tekneler çıkmaz, seçenek daralır.
Çay bahçesinde oturup limanı seyretmek köyün en iyi tarafı. Acele etmenize gerek yok.
Denize girmek mümkün ama Babakale'ye asıl bunun için gelinmez. Burun açık ve rüzgarlı. Yüzmek istiyorsanız yol üzerindeki koylar daha korunaklı.
Yarım günlük rota
Babakale konaklama yeri değil, uğrak noktası. Kamptan çıkıp akşam dönersiniz.
- Öğleden sonra Assos'tan çıkın.
- Sivrice sapağı yol üzerinde. Koya inmek birkaç kilometrelik sapma, mola vermek isterseniz hesaba katın.
- Babakale'de önce kale ve burun. Bir saat yeter.
- Sonra bıçak tezgahları.
- Limanda balık ya da çay.
- Karanlık basmadan dönün. Yol dar, aydınlatma zayıf.
Gün batımını Babakale'de izlemek isterseniz dönüş gece olur. Daha kolayı, batımı Assos'ta yakalamak. Assos gün batımı rehberimize bakın.
Ne zaman gitmeli
İlkbahar ve sonbahar en rahatı. Yaz ortasında burun rüzgarlı olur. Sıcakta iyi gelir ama şapkanızı uçurur, fotoğraf çekerken tripodu bırakmayın.
Kışın köy sakinleşir, bazı işletmeler kapanır. Gitmeden önce telefonla teyit edin.
Off Assos Assos Tüneli çıkışına 2 dakika. Babakale rotası buradan doğal olarak çıkıyor. Bölgedeki diğer duraklar için Assos gezi rehberine göz atın. Yol tarifi ve rezervasyon: +90 533 607 38 95 veya iletişim.